خبر یزد

آخرين مطالب

/یزد، دیدنی است/

یخچال خشتی میبد زیباترین یخچال دست ساز بشر فرهنگي

  بزرگنمايي:

خبر یزد - یخچال خشتی تاریخی میبد یکی از بناهای دیدنی و دست ساز بشر مربوط به دوره صفویه است که با توجه به همخوانی و هماهنگی طراحی و کاربری آن با زیست بوم منطقه، در شمار سازه‌ های «سبز» محسوب می‌شود. به گزارش ایسنا-منطقه یزد، یخچال خشتی میبد یکی از بناهای دیدنی تاریخی و از زیباترین یخچال های خشت و گلی دست ساز بشر است که از دوران صفویه در کهن شهر میبد باقیمانده است.
یخچال گنبدی میبد، نمونه‌ ای از سازه‌های سنتی و سازگار با زیست بوم ایران است که در نوع خود بهترین و بزرگترین نمونه از این دست به شمار می‌رود و که از این نوع یخچال‌ ها هنوز در کرمان، کاشان، زواره، نایین، بم، سیرجان، ابرکوه و میبد وجود دارد.
از نکات بسیار مهم در طراحی و کاربری این سازه‌ های آبی، همخوانی و هماهنگی آنها با زیست بوم منطقه است که در شمار سازه‌ های «سبز» محسوب می‌شدند.
از ویژگی مهم این سازه‌ ها، به‌ کارگیری درست و مدیریت مناسب منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک ایران است به نحوی که با ساخت این یخچال‌ ها نه تنها تابستان‌ های گرم و سوزان با دشواری‌ های کمتری طی می‌شد بلکه برای دیگر فصل‌ های سال و مواقع کم آبی و خشک‌ سالی‌ های احتمالی نیز ذخایر آب در دسترس بود.
کارایی یخچال‌ ها در سال دو مرتبه صورت می‌گرفت؛ یکی در میانه زمستان برای انباشتن یخ در مخزن و پوشاندن سطح یخ با پوشال و کاه و دیگری در میانه تابستان جهت بهره‌ برداری از یخ‌های انباشتی برای شرب و نیازهای دیگر.
دیوارهای سایه‌ انداز، حوض یخ‌ بند، مخزن یخچال و گنبد بخش های عمده این بنای باشکوه هستند.
دیوارهای بلند سایه انداز با ضخامت دو متر و ارتفاع هشت متر در سه جهت جنوبی با طول 42 متر، شرقی و غربی با طول 20 متر قرار دارند و محوطه یخبند یخچال میبد، حوض گلی و کم عمق تقریباً نیم متری به مساحت تقریبی هشت هزار متر مربع است.
سطح قاعده دایره ای این گنبد حدود 300 متر مربع و ارتفاع گنبد حدود 15 متر است و پهنای دیوار خشتی گنبد از بالا به پایین به طرز ماهرانه ای کاهش می‌ یابد.
روش تهیه یخ به‌ این صورت بود که دیوارهای شرقی و غربی و جنوبی آن در زمستان سایه سار سردی در محوطه شمالی یخچال فراهم می ساخته و در طول شب‌‌ های سرد چله زمستان، آب نهر یا قنات را از مسیر آبروها به حوض یخ‌ بند هدایت می‌کردند تا این که یخی ضخیم، فشرده و چند لایه در یخ بند‌ها تشکیل شود.
پس از تشکیل یخ، آن‌ را شکسته و در پاچال زیر گنبد می‌ریختند و در بین تکه‌ های یخ، آب می‌پاشیدند تا فشرده شوند و این‌کار باعث می‌شد تا دیرتر ذوب شوتد.
آبی که از ذوب یخ به‌دست می‌آمد، نیز به حال خود رها نمی‌شد؛ یک راه‌ آب باریک در پایین پاچال دیده شده بود تا مقدار آب ناچیزی که از ذوب احتمالی یخ‌ ها به‌وجود می‌آمد، به سمت چاه سرازیر شود.
برای تهویه هوای داخل گنبد، دریچه‌ ها و روزنه‌ هایی ساخته شده بود تا مانع ذوب یخ در زمان‌‌ های گرم سال شده و تهویه مناسب صورت گیرد. تمام این برنامه‌ ریزی‌ها برای بهره‌ برداری و مصرف یخ در روزهای گرم تابستان بود تا «یخچال دار» یخ‌ ها را در درگاه جنوبی یخچال، به مردم تحویل دهد.
یخچال میبد در تاریخ 16 دی 1375 با شماره ثبت 1826 به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
انتهای پیام





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

نمایشگاه عکس «لنگ» در یزد گشایش یافت

زندان اسکندر یزد پلمپ نیست!

بازارچه خیریه برای کمک به سیل زدگان در یزد دایر شد

دستگاه های اجرایی مهریز برای ترویج فرهنگ کتابخوانی کمک کنند

بانوان تحصیل‌کرده با برند زیلو به رونق تولید کمک کنند

جشن میلاد امام مهدی ( عج) در شهر ابرکوه برگزار شد

امام جمعه مهریز همکاری در تکمیل طرح حوزه علمیه را خواستار شد

40 خادم امامزاده سیدجعفر یزد به مناطق سیل زده اعزام شدند

نمایشگاه دانش آموزی جابربن حیان در مهریز افتتاح شد

تاکید امام جمعه یزد بر تشکیل اتاق فکر برای حفظ ارزش های دفاع مقدس

نمایشگاه عکس استانبول ترکیه در یزد گشایش یافت

کتاب بازی‌های محلی ابرکوه منتشر شد

آیا بقعه «سید رکن الدین» از حصار داربست‌ها رها می‌شود؟

برگزاری مسابقه تماشای فیلم «یتیم‌خانه ایران» در یزد

صدرنشینی دوباره بافق در ویژه‌برنامه‌های نوروز 98

بازارچه خیریه با هدف کمک به سیلزدگان در یزد دایر شد

اجرایی شدن برنامه‌های فرهنگی هنری یزد با برند وحشی بافقی

ماجرای داوطلب شدن ابرکوهی‌ها برای گشودن معبر مین عملیات رمضان

برگزاری همایشی در یزد برای گرامیداشت همسر امیرچخماق

هنرمندان برگزیده استان یزد در سال 97 تجلیل شدند

تنها گنبد چین خورده‌‌ی تیموری ایران؛ پیدای پنهان یزد

مرمت اساسی خانه وحشی بافقی زمانبر است

نگران خانه‌های بدون سکونت بافت‌های تاریخی هستیم

رونمایی از دو کتاب در دانشگاه علوم قرآنی میبد

اهدای بیش از 1000 نسخه کتاب و نشریه به کانون‌های مساجد یزد

ارسال 83 مقاله به دبیرخانه همایش فخر چهلم در استان یزد

تنها بنای باقیمانده ایران از عهد تیموری در یزد، موریانه‌زدایی شد

یزد مظهر هنر اصیل ایرانی و اسلامی است

ارسال بسته‌های کتاب و اسباب بازی مهریزی‌ها به مناطق سیل زده

ریزش بخشی از قلعه فهرج در بارندگی اخیر یزد

ارسال کمک‌های نهاد کتابخانه‌های یزد به مناطق سیل زده

همایش ملی «فرهنگ رضوی، بانوان فرهیخته» در یزد برگزار می‌شود

ایجاد اشتغال پایدار برای زندانیان یزد با ترویج صنایع دستی

«تمدن کاریزی» اساس زندگی مسالمت‎‎آمیز ادیان در ایران و یزد

خانه تاریخی صغیره اردکان ثبت ملی شد

برپایی نمایشگاه عکاس فرانسوی در خانه تاریخی آقازاده ابرکوه + تصاویر

«انتظار» یعنی مدیریت درست دشواری‌ها

برنامه‌های فرهنگی کانون اصلاح و تربیت یزد در کشور شاخص است

پرونده سرقت هویت مسجد جامع یزد همچنان باز است

سامانه گردشگری الکترونیک باغ جهانی دولت‌آباد رونمایی شد

سه میلیارد ریال صرف ساماندهی گلزارهای شهدا مهریز شد

اغلب کاروانسراهای اردکان شرایط مناسبی ندارد

ضرورت تامین زمین برای توسعه فضای آموزشی در یزد

مهلت ثبت نام مدارس تیزهوشان و نمونه، تمدید شد

یزد مظهر هنر اصیل ایرانی و اسلامی است

ریزش بخشی از قلعه فهرج در بارندگی اخیر یزد

ارسال بسته‌های کتاب و اسباب بازی مهریزی‌ها به مناطق سیل زده

تحلیل نمایش کاکوتی در حوزه هنری یزد

حرکت خودجوش هنرمندان یزدی برای کمک به سیل‌زدگان کشور

ارسال 83 مقاله به دبیرخانه همایش فخر چهلم در استان یزد